SKKN Một số biện pháp rèn chữ viết cho học sinh lớp 3 (GV: Bùi Thị Đào)

 MỘTSỐBIỆN PHÁP RÈN CHỮVIẾT CHO HỌC SINH LỚP 3 
 I. MỞ ĐẦU 
 Chúng ta biết rằng chữ viết có tầm quan trọngđặc biệtởbậc tiểu học, học
sinh phải dùng chữ viết đểhọctập và giao tiếp. Nếu học sinh viếtđúng,đẹp, rõ
ràng, đảm bảo tốcđộ quyđịnh thì học sinh cóđiều kiệnđể ghi chép bài học tốt,
nhờvậymàkết quảhọctập tốthơn, ngược lại viếtxấu sẽảnh hưởng không nhỏ
đến chất lượng họctập của các em. 
 Đặc điểm học sinh lớp 3 là lứa tuổi mới bước lên từ lớp 2,đa số các em 
chưa biết cách trình bày vở, khả năng viết chữ của các em còn chậm và mắc rất 
nhiều lỗi chính tả, viết chữ chưađúng, chưađẹp. Điềuđóảnh hưởng không nhỏ
đến chất lượng học Tiếng Việt nói riêng và các môn học khác nói chung. Là một
giáo viên tiểu học, tôi nhận thấy tập viết là một trong những phân môn có tầm
quan trọng đặc biệt. Rèn luyện chữ viết cho học sinh tiểu học là vô cùng quan
trọng và cấp thiết bởi chữ viết của học sinh, đặc biệt là của học sinh cấp tiểu học
đặt nền móng cơbản cho toàn bộ quá trình học tập, rèn luyện cho học sinh những
phẩm chất đạo đức tốt như: tinh thần kỷ luật, tính cẩn thận và óc thẩm mĩ. Việc
rèn luyện kĩnăng viết chữchohọc sinh, nhất là học sinh tiểu học lại càng quan 
trọng hơn. Vì thế tôi xin chia sẻ“Một số biện pháp rèn chữ viết cho học sinh lớp
3”. 
 II. GIẢI QUYẾTVẤNĐỀ 
 2.1. Những yêu cầucơbảncủa việc dạytập viết 
 - Về kiến thức: Củng cố, hoàn thiện biểu tượng về các chữ cái viết
thường, chữsố, nắm vững quy trình viết chữ cái, chữ số. Yêu cầu cơbảnởlớp 3 
là học sinh nắm được hình dáng và viếtđúng các chữ viết hoa, đồng thời nâng
cao kĩnăng viết liền mạch giữa các chữ cái viết thường với nhau và giữa chữ
viết hoavới chữviết thường. 
 - Vềkĩnăng: Viếtđúng mẫu chữ cái viết hoa, thể hiện rõđặcđiểm thống
nhấtởcơbản trong từng nhóm chữ viết hoa. Kĩ thuật viết liền mạchởgiữa các
chữ cái được thể hiện rõ,đều. Học sinh biếtđiều chỉnh về khoảng cách khi viết
các chữ cái đứng sau chữ viết hoa không có nét móc. 
 2.2. Thực trạng 
 2.2.1. Thuận lợi 
 - Cơsở vật chất nhà trườngđảm bảo cho quá trình dạy học Tập viết: Bảng 
có kẻ ô li, mỗi giáo viên tiểu học đều được trang bị bộ chữ dạy Tập viết. Bàn 
ghế, ánh sáng phòng họcđảm bảo yêu cầu. 2 
 - Nhiều giáo viên có chuyên môn, năng lực dạy học tốt, viết chữ đẹp và 
nắm rõ các phương pháp dạy họccũng như tiến trình dạy học các môn nói chung 
và phân môn Tập viết nói riêng. 
 - Hàng ngày, các emđều được luyện chữ trên bảng con, bảng lớp, vở ô ly, 
vở tập viết Nội dung các bài tập viết rõ ràng, phù hợp và cụ thể. 
 2.2.2. Khó khăn 
 - Do học sinh chưa nắm chắc các nét cơbản và cấu tạo các chữ, quy trình 
viết chữ cái, quy trình nối các nét trong chữ cái, nối các chữ cái trong chữ ghi 
tiếng nên chữ viết mới saiđộ cao, độ rộng, các nét rời rạc, không đều. Các nét 
chữ còn cứng, chưa có sự mềm mại. 
 - Do đặc thù tâm sinh lí lứa tuổi, các em ở các lớp đầu cấp chóng nhớ nhưng
mau quên, mới đầu năm học các em chưa quen nề nếp, nếu không luyện tập nhiều 
thì sẽ ảnh hưởng nhiều đến chữ viết. 
 - Một số em học sinh có tư thế ngồi viết và cách cầm bút sai: các em ngồi cúi 
mặt vào sát vở, có học sinh ngồi vai thấp vai cao, rất nhiều học sinh cầm bút không 
đúng cách gây khó khăn trong quá trình viết, viết chậm, chữ viết không đẹp. 
 - Do một số phụ huynh chưa coi trọng việc tập viết, chưa xem việc viết chữ 
đẹp cũng là một phương pháp hình thành cácđức tính cho học sinhđể phối hợp 
giáo dục. 
 2.2.3. Nguyên nhân 
 - Đối với giáo viên: Có những giáo viên còn viết theo thói quen của mình, 
chưađúng mẫu chữ. Việc chuẩn bị cho một giờ dạy Tập viết đôi khi chưa kỹ 
càng, chuđáo. Trong môn Tiếng Việt, chưa thực sự coi trọng phân môn Tập viết 
như các phân môn khác. Vì thế, chưa tạo được sự hứng thú cho các em khi dạy 
và học phân môn này. 
 - Đối với phụ huynh: Nhiều phụ huynh chưa đầu tư nhiều thời gian quan 
tâmđến việc học của con cũng nhưphối hợp với nhà trường và giáo viên trong 
việc hướng dẫn trẻ tự học. Nhiều phụ huynh cho rằng các em chỉ cần viếtđúng
chính tả, đọc thông viết thạo là được. 
 - Đối với học sinh: Ở lớp 3 các em còn phải viết cả câu ứng dụng theo nội 
dung từng bài.Điều đórất mới mẻ và cũng rất khó khăn cho các em nên trong
các tiết Tập viếtđầu năm giáo viên thì rất vất vả. Khả năng tập trung chú ý của 
các em trong giờ tập viết chưa cao, các em hầu như viết ngoáy cho xong. Ngoài 
 2 
 3 
ra không có môi trường cho các em giao lưu, học hỏi nên các em hầu như còn xa
lạ với việc rèn chữ đẹp. 
 Nhiều em do thói quen cầm bút sai nên chóng mỏi tay và khóđiều khiển 
bút theo mong muốn nên tốc độ viết của các em chẳng những chậm mà còn 
khôngđẹp, khôngđúng. 
 2.3. Một số biện pháp rèn chữ viết cho học sinh lớp 3 
 Trong quá trình giảng dạy những năm học trước, bản thân tôiđã thực hiện 
một số giải phápđể rèn chữ viết cho học sinh lớp 3 như sau: 
 * Biện pháp 1: Giáo viên nắm vững kiến thức của phân môn tập viết, viết 
đúng mẫu chữ quy định: 
 - Với những học sinh viết sai mẫu chữ, nét chữ còn rung, chữ chưa thẳng, 
thiếu nét tôi cho các em tập viết lại các nét cơbảnđã học. Những chữ viếtđều 
được tạo thành bởi các nét cơbản này. Vì vậy luyện viết những nét cơbản rất 
quan trọng giúp các em viếtđúng, viếtđẹp. 
 - Một số chữ cái được viết với độ cao 1 ô li: o, ô,ơ, a,ă, â, u,ư, i, c, e, ê, n, m. 
 - Chữ cái được viết với độ cao 1,5 ô li: t. 
 - Các chữ cái được viết vớiđộ cao 2 ô li: d,đ, q, p. 
 - Một số chữ cái được viết với độ cao 2,5 ô li: b, l, h, k, g, y. 
 - Hai chữ cái được viết vớiđộ cao 1,25 ô li: r, s. 
 - Các dấu thanh được viết trong phạm vi 1 ô vuông có cạnh 0,5 ô li,đặt ở 
giữa ghi âm chính. 
 - Mẫu chữ cái viết hoa được viết với độ cao 2,5 ô li, riêng 2 chữ cái được 
viết với độ cao 4 ô li là: Y, G 
 - Mẫu chữ số được viết vớiđộ cao 2 ô li. 
 Ngoài ra chữ viết giáo viên còn phải viếtđúng ô li, viếtđẹpđể học sinh bắt 
chước, tập viết theo và nhắc nhở thường xuyên các độ cao của con chữ trong 
từng giờ học chính tả, tập viết 
 * Biện pháp 2: Giáo viên phân loại chữ viết theo nhóm cho học sinh nắm 
rõ 
 Để thuận tiện cho công việc giảng dạy và học sinh dễ dàng hơn trong lúc
tập viết, tôiđã phân loại chữ cái theo các nhóm chữ có nét tương đồng sau: 
 3 
 4 
 * Chữ thường có thể chia làm 4 nhóm 
 - Nhóm 1: nét móc: i, t,ư, n, m,p 
 - Nhóm 2: nét thắt: r, s, v 
 - Nhóm 3: nét cong: o, ô,ơ, a,ă, â, d,đ,q, c, e, ê, x 
 - Nhóm 4: nét khuyết: l, b, h, k, g, y 
 Cần chú ý khi dạy các chữ thường là phân tích kĩ chữ đầu tiên của nhóm. 
Dựa vào nét chữ đồng dạng với đầu nhóm, giáo viên cho học sinh tự rèn các chữ 
còn lại chú ý nhắc học sinh rèn kĩ các nét cơbản. 
 * Chữ hoa: Dựa và các nét chữ đồng dạng ta chia chữ cái viết hoa thành các 
nhóm như sau: 
 - Nhóm 1: A,Ă, Â, N, M; 
 - Nhóm 2: P, B, R, D, D; 
 - Nhóm 3: C, G, S, L, E, Ê, T; 
 - Nhóm 4: I, K, V, H; 
 - Nhóm 5: O, Ô,Ơ, Q; 
 - Nhóm 6: U,Ư, Y, X. 
 Tương tự khi dạy chữ viết hoa, chúng ta cũng cần chú ý cho học sinh phân 
tích kĩ chữ đầu tiên của nhóm, tập viết thật kĩ chữ đầu tiên của nhóm cho thật 
đẹp, từ đó học sinh có thể dễ dàng phân tích và tự rèn các chữ còn lại. 
 Việc chia nhóm nhưvậy giúp học sinh so sánh được cách viết các con chữ, 
tìm rađiểm giống nhau và khác nhau,độ cao, Từ đóhọc sinh nắm chắc cách 
viết và các em sẽ viết được chuẩn hơn. 
 Vì vậy tôi thường cho các em luyện thêm cách viết trong các tiết học. Khi 
học sinh viết các con chữ đúng mẫu, thì việc hướng dẫn các em viết nối nét cũng
rất quan trọng. Học sinh biết cách nối nét thì bài viết mới rõ ràng và đẹp hơn,
mớiđảm bảo tốc độ viết ở những lớp trên. 
 * Biện pháp 3: Quyđịnh về loại vở và đồ dùng học tập có liên quanđến 
phân môn tập viết 
 - Vở: Chọn loại vở 5 ô li, có kẻ ngang và kẻ dọc rõ ràng. Loại giấy phải 
trắng, dày. 
 4 
 5 
 - Tấm lót giữ vở: Để khi viết, vở luôn được giữ sạch sẽ không quăn góc,
rách bìa. 
 - Bút mực: Học sinh nên dùng loại bút kim Zero màu xanh, mực viết rõ ràng 
hoặc bút xóa được nhưng phải đều màu mực, không nhạt quá hoặc bút mực có nét 
thanh nét đậm. 
 - Bảng con: Chọn loại bảng kẻ 4 ô li có các dòng kẻ rõ ràng, bề mặt bảng 
có độ nhám vừa phảiđể học sinh dễ dàng viết phấn và xóa bảng. 
 - Phấn: Chọn loại phấn không bụi an toàn cho các em. 
 - Khăn lau:Một cái khăn dùng lau bảng con, một cái khăn dùngđể lau mồ 
hôi tay trong lúc viết. 
 * Biện pháp 4:Dạy học sinh có tưthế ngồi viết và cách cầm bútđúng 
 Giáo viên cần hướng dẫn, nhắc lại luyện cho học sinh có tư thế ngồi viết
đúng, ôn lại tư thế ngồi viết và cầm bútđã họcởlớp 1. Để các em tránh được
một sốbệnh học đường trong trường học như:Bệnh cong vẹo cột sống, bệnh
cận thị, 
 Mỗi tiết học, trước khi viết bài hay trong khi viết tôi yêu cầu cả lớp nhắc lại 
tưthế ngồi viết,tư thế cầm bút để các em nhớ chỉnh lại tư thế ngồi và cầm bút 
chođúng. 
 * Biện pháp 5: Thường xuyên chấm và nhận xét bài viết của học sinh, 
tạo sựgần gũi, thân thiện giữa cô và trò 
 Giáo viên phải thực sự gương mẫu trong việc rèn chữ viết thể hiện qua 
cách trình bày bảng, lời nhận xét trong vở, sổ liên lạc học sinh. Giáo viên viết 
như thế nào thì học sinh viết nhưthế đó. Chính vì vậy, người giáo viên phải có 
đức tính kiên trì, tận tình. Sự nhiệt tâm chuđáo của giáo viên là một trong 
những yếu tố đảm bảo sự thành công của giờ dạy Tập viết. 
 Trong quá trình học sinh viết tôi thườngđi quan sát từng em đểhướng
dẫn các em có cách viếtđúng. 
 - Đối với một sốhọc sinh viết chưađúng: Tôi cầm tay, hướng dẫn kĩ để
các em viếtđúng. 
 - Đối với những học sinh viếtđúng, đẹp: Tôi tuyên dương và khen trước
lớp, cho cảlớp xem bài các em. 
 - Tôi viết nhận xét vào vở khi cần thiết dùng lời ngắn gọn, dễ hiểu nhưng
vẫn đảmbảo tínhđộng viên, khích lệhọc sinh. 
 5 
 6 
 Ví dụ: 
 Đối với bài viếtđúng: 
 - Bài viết tốt. Khen em!, Cô khen em!,Đáng khen!... 
 Đối với bài viết cần chúý viết cẩn thận hơn: 
 - Chữ viết em khá đều. Tuy nhiên em cần chú ý nét cong của các con chữ, .. 
 - Em còn viết sai lỗi chính tả, cần phân biệt âm cuối 
 - Em cần cốgắng hơn khi ghi các nét khuyết nhé 
 Trong tiết học, tôi luôn động viên học sinh dù tiến bộ đó là rất nhỏ.
Nhưng tôi tin, nhờ những lời động viên này sẽ giúp các em tự tin hơn vào bản
thân hơn khi viết. 
 Giáo viên thường xuyên giáo dục học sinh nhận thức được vai trò và tầm 
quan trọng của chữ viết qua các hình thức như:tổ chức các cuộc thi viết chữ đẹp 
qua các vòng tổ, lớp, theo từng tháng rồi treo cuối lớp. Tôi còn chấmđiểm giữ 
vở sạch – viết chữ đẹp theo dõi vào sổ chủ nhiệm để có hướngđiều chỉnh hay 
lưu ýđến từng em. 
 Ngoài ra tôi còn giới thiệu các bài viết chữ đẹp cho học sinh tham khảo ở 
trên mạng. Kể cho học sinh nghe gương rèn chữ viết của các bậc danh nhân như
Cao Bá Quát, Nguyễn Văn Siêu, các câu chuyện “Thần Siêu luyện chữ”, “Bàn
chân kì diệu” cho các em nghe và học tập. Từ đó giáo dục các em sự tin 
tưởng, lòng say mê, ham thích viết chữ đẹp. 
 * Biện pháp 6: Quan tâm rèn chữ viết cho học sinh ở tất cả các môn còn 
lại như Toán, Chính tả, Luyện từ và câu, Tập làm văn. 
 Giáo viên thường xuyên kiểm tra, tuyên dương những học sinh viết chữ 
đẹp trong các môn học, nhắc nhở học sinh từng li từng tí khi trình bày vở và viết 
chữ. Với những em yếu hơn, tôi còn thường xuyên “cầm tay chỉ việc” hướng 
dẫn trực tiếp để các em nhớ và khắc sâu hơn; khuyến khích,động viên học sinh, 
uốn nắn, sửa sai những học sinh còn sai sót khi viết. 
 Bên cạnhđó cần trao đổi với phụ huynh và giáo viên các bộ môn về những 
mặc tồn tại trong chữ viết của các em để phụ huynh và giáo viên bộ môn cùng 
chú ý rèn luyện cho các em. Tổ chức cho học sinh thiđua giữa các nhóm,đôi bạn 
cùng tiến. Tổ chức thi viết chữ đẹp vòng quanh lớp. 
 6 
 7 
 * Biện pháp 7: Xây dựng phong trào “Giữ vở sạch - Viết chữ đẹp” ngay từ 
đầu năm học và tuyên truyền, phối hợp với cha mẹ học sinh để xây dựng phong 
trào 
 - Vào đầu năm học tôi tiến hành kiểm tra sách vở,đồ dùng học tập của học 
sinh, hướng dẫn học sinh nên dùng loại vở nào, dùng loại bút nào (học sinh có 
điều kiện chứ không bắt buộc) để luyện viết, hướng dẫn các em các tiêu chuẩn 
cần phấnđấuđể đạt danh hiệu “Vở sạch - chữ đẹp” và phân loại học sinh ngay 
từ đầu nămđể cóđịnh hướng kèm cặp những học sinh còn viết chữ xấu. 
 - Đối với học sinh có năng khiếu và chữ viết khá đẹp, giáo viên phải có 
định hướng từ đầu và phải luôn chú ý theo dõi, kèm cặp nhắc nhở để học sinh 
luôn ghi nhớ, cố gắng thường xuyên ra bài cho các em. Phối hợp với phụ huynh 
quan tâm học sinh hàng ngày để uốn nắn, nhắc nhở kịp thời. 
 - Lưu giữ và cho các em xem một số bài viết của các bạn cùng tuổi viết chữ 
đẹp để các em phấn đấu. 
 - Giáo viên tuyên truyền cho cha mẹ học sinh biết về vai trò quan trọng của 
“Giữ vở sạch - Viết chữ đẹp”, hướng dẫn họ trong việc mua sắm sách vở, bút 
viết, bao bìa sách vở, ; phổ biến các tiêu chuẩn cụ thể khi xếp loại vở sạch chữ 
đẹp hàng tháng. 
 - Hàng tháng, từng học kỳ, giáo viên chủ nhiệm sẽ thông báo tình hình học 
tập và rèn luyện chữ viết của học sinh qua sổ liên lạc giađìnhđể phụ huynh có 
kế hoạch kèm cặp thêm ở nhà. 
 2.4. Hiệu quả của biện pháp 
 Hiểu được tầm quan trọng của phân môn Tập viết nên những việc làm trên
đã được tôi tiến hành một cách thường xuyên trong các giờdạy tập viết cũng
như các giờhọc khác. Những năm học qua, nếu so với đầu năm nhiều em còn
viết xấu, lệch dòng kẻ, sai cỡ chữ, không biết giữvở thìđến cuối năm học chữ
viết của học sinh lớp tôi giảng dạy có tiến triển: bài viết sạch hơn, tốc độ viết
củahọc sinhđã nhanh hơn, biết giữvởsạch không quăn góc, tỉlệ viếtđúng, viết
đẹp củahọc sinh cũng nâng lên hơn so với đầunăm học. 
 Cụ thể là: 
 - Một số em thời gianđầu chữ còn chưađều, trình bày vởbẩn nhưng cuối
năm đã khá hơn. 
 - Chữviết của các em tương đối thẳng hàng,đa số đạt được tốcđộ yêu cầu
đối với học sinh theo từng giaiđoạn. 
 7 
 8 
 - Vởviết củahọc sinh không nhàu nát, bài viết cẩn thận hơn. 
 Với việc làm này cùng với sự chỉbảo của giáo viên trên lớp, tôi tin chắc
rằng những em viết chữ chưađẹp của lớp tôi đang giảng dạy hiện nayđến cuối
năm họcsẽtiến bộhơn rất nhiều. 
 III. KẾT LUẬN 
 Muốn thành công trong việc rèn chữ viết cho học sinh,đòi hỏi mỗi giáo
viên phải thực sự yêu nghề, mến trẻ. Giáo viên phải đầu tư nhiều thời gian
nghiên cứu, phải thường xuyên đổimới phương pháp giảng dạy cho phù hợp với
học sinh. Mỗi giáo viên luôn có ý thức rèn luyện và tận tâm trong giảng dạy thì 
chắc chắn các em sẽ có những bài viết đẹp, sạch sẽ. Sau này, các em sẽtrở thành
con người có tính cẩn thận, kiên trì, làm việc có khoa học, xứngđáng là những
chủ nhân tương lai của đất nước. 
 1. Bài học kinh nghiệm 
 Qua thực tế giảng dạy với biện pháp và kết quả nêu trên, tôi rút ra bài học 
kinh nghiệm sau: 
 - Giáo viên phải nắm chắc kiến thức, quy trình kĩ thuật, viết chữ để dạy 
cho học sinh, có chữ viếtđúng,đẹpđể học sinh viết theo. 
 - Khi hướng dẫn học sinh cần phải rõ ràng từng thao tác từ đơn giảnđến 
phức tạp. Động viên, tuyên dương học sinh dùđólà tiến bộ rất ít. 
 - Thường xuyên nhắc nhở vàđiều chỉnh tư thế ngồi viết, kiểm tra, nhận 
xét sửa sai, uốn nắn chữ viết cho học sinh. 
 - Tìm ra nguyên nhân học sinh viết chưađẹpđể có những giải pháp phối 
hợp với phụ huynh để giúpđỡ kịp thời cho các em. 
 2. Kiến nghị, đề xuất 
 2.1.Đối với giáo viên 
 - Thường xuyên rèn luyệnđể có chữviết mẫu chuẩnđẹp. 
 - Chuẩn bị đồ dùng dạy họcmột cách cẩn thận, có chọn lọc và sáng tạo. 
 - Phải thật kiên trì, bền bỉ trong việc rèn chữ cho các em. 
 - Luôn tạo húng thú cho các em trong các giờhọc bằng nhiều hình thức
như: sưu tầm tranhảnh, chữmẫu đẹpđể phụcvụ bài học. 
 - Tuyên dương khen thưởng kịp thời những em có nhiều cốgắng, có tiến
bộ trong việc “Rèn chữ - Giữvở”. 
 8 
 9 
 2.2.Đối với phụ huynh 
 - Thường xuyên traođổi với giáo viên chủ nhiệmđể có những biện pháp 
rèn chữ viết cho học sinh kịp thời khi ở nhà. 
 - Quan tâmđến việc học và rèn chữ viết cho các em. Muađầyđủ đồ dùng 
học tập, kiểm tra sách, vở, bút viết trước khiđến lớp cho học sinh. 
 2.3.Đối với nhà trường 
 - Tổ chức các buổi sinh hoạt chuyên mônđểhọchỏi kinh nghiệm của các
đồng nghiệp, các trường có phong trào “Vởsạch – Chữ đẹp” tiêu biểu. 
 - Đẩy mạnh phong trào “Giữvởsạch – Viết chữ đẹp”. Nhà trường nên 
thường xuyên tổ chức cuộc thi viết chữ đẹp theo từng học kì hoặc giao lưu trưng
bày các bài viết chữ đẹp theo từng tháng, lưu lại những bài viết chữ đẹp để các
lớp học sinh sau được xem và họctập. 
 - Thành lập CLB viết chữ đẹp hoặc dạy viết chữ đẹpở các buổi 2. 
 Trênđây là một vài kinh nghiệm mà tôiđãđúc kết trong quá trình dạy học 
nhiều năm qua. Tôi tin rằng không chỉ ởlớp3, mà các lớp học khác cũng sẽ áp
dụng được và tạo nên hiệu quả cho việc rèn chữởhọc sinh trường chúng ta. Tuy 
nhiên, đây cũng chỉ là đề tài mang tính cá nhân không tránh khỏi những thiếu
sót, tôi rất mong được sựgóp ý, bổ sung của Ban giám khảo và các thầy cô để
báo cáo này được hoàn thiện hơn. 
 Người thực hiện 
 Bùi Thị Đào 
 9